اصل پارتو چیست؟

در سال ۱۹۰۶،ویلفردو پارتو (vilfredo pareto,1848_1923 )مهندس و اقتصاددان ایتالیایی منحنی لگاریتمی ابداع کرد که وضعیت توزیع ثروت در آن سالها را در کشورش نشان می داد طبق این فرمول،۸۰درصد از ثروت کشور در اختیار ۲۰درصد از مردم بود،اما چه شد که این فرمول ریاضی به عنوان اصل پارتو معروف شد و از تئوریهای مدیریت کیفیت سردرآورد؟

در دهه ۱۹۴۰ دکتر ژوزف جوران(1904,Joseph M Juran)پیشتاز مدیریت کیفیت که در امریکا زندگی می کرد این منحنی را در مدیریت کیفیت پیاده کرد و آن را قانون ۲۰/۸۰ نامید. وی قانون خود را به این صورت بیان کرد:۸۰ درصد از نتایج، بستگی به ۲۰درصد از فعالیتهای شما دارد و آن را"اندک های حیاتی و بسیارهای کم اهمیّت" نامید.فقدان دقّت کافی در کار اولیه ای که انجام داده بود باعث شد،آن را بسط نظرات اقتصادی پارتو در زمینه ای وسیع تر بدانند و یا شاید به دلیل تلفظ راحت تر اصل پارتو در مقایسه با نام انتخابی دکتر جوران، قانون۲۰/۸۰ به اصل پارتو معروف شد.

این اصل، قانون اثبات شده علمی نیست ولی به طور معمول در بیشتر امور اجتماعی و اقتصادی صادق است. مثلا گفته می شود حدود ۸۰درصد ثروت جامعه در اختیار ۲۰ درصد افراد است.قاعده ۲۰/۸۰ بدین معناست که در هر چیزی،میزان اندکی(۲۰٪) دارای اهمیّت حیاتی و بسیاری(۸۰٪) کم اهمیّت و یا دارای اهمیّت ناچیز است. به بیانی دیگر۲۰درصد نواقص باعث ۸۰درصد مشکلات می شوند.مدیران پروژه ها می دانند که ۲۰درصدکار (اولین ۱۰٪ و آخرین ۱۰٪)۸۰درصد زمان و منابع را صرف می کند.می توانیم قاعده ۲۰/۸۰ را در مورد تقریبا هر چیزی بکار ببریم، از علم مدیریت گرفته تا جهان فیزیک.

بعنوان مثال،شاید توجه کرده باشید که ۲۰درصد از لوازم شما بیش از ۸۰درصد فضای انبار خانه را اشغال می کند و نیز ۸۰درصد لوازم را ۲۰درصد از فروشندگان عرضه کرده اند.همچنین ۸۰درصد فروش ناشی از فعالیت  ۲۰درصد کارکنان بخش فروش است.۲۰درصد کارکنان شما مسئول ۸۰درصد مشکلات هستند اما ۲۰درصد دیگر،۸۰درصد تولید را فراهم می کنند.

همانطور که گفتیم این اصل در همه جا و اکثر موارد کاربرد دارد که به سه مورد از آنها اشاره می شود:

۱-همانطور که دکتر جوران در تعریف خود گفت۸۰ درصد از نتایجی که به دست می آورید، نتیجه ی ۲۰ درصد از فعالیتهایی است که انجام می دهید،به عبارتی ۲۰ درصد از کارهایتان اهمیّت بیشتری نسبت به بقیه دارند و نقش مهمتری در آینده کاری شما،و بنابراین می بایست در اولویت قرار گیرند. 

۲-هرگز مشکلات خود را با دیگران مطرح نکنید، زیرا ۸۰ درصد از مردم به مشکلات شما اهمیت نمی دهند و اندکی از۲۰ درصد بقیه هم از اینکه بدانند شما برای مشکلات اهمیت زیادی قائل می شوید به نوعی خوشحال می شوندو تعدادی هم جزو  مشاوران و متخصصان هستند.

۳-امّا این اصل در مورد محدودیت های شما در زندگی و کار هم صدق می کند.۸۰درصد از محدودیت ها و یا عوامل بازدارنده شما در رسیدن به اهدافتان،عوامل درونی هستند.این عوامل در درون شما هستند؛در ویژگی های شخصیتی، توانایی ها،عادت ها،انضباط فردی و توانایی های بالقوه تان،فقط ۲۰ درصد از عوامل محدود کننده خارجی هستند و به سازمانی که در آن کار می کنید یا محیطی که در آن زندگی می کنید مربوط می شوند.

چگونه پارتو را رسم کنیم ؟

پس از اینکه مجموعه ای از اطلاعات عددی در مورد عوامل و ذلایل مرتبط با کیفیت محصولات تولیدی جمع آوری شد با پیروی از مراحل زیر می توانیم نمودار پارتو را رسم کنیم :

مر حله اول : اطلاعات جمع آوری شده را به صورت نزولی مرتب کنید .

مرحله دوم : اقلامی را که کمترین تاثیر را داشته به عنوان سایر دسته بندی کنید و اطلاعات آنها را با هم جمع کنید .

مرحله سوم : اطلاعات هر یک از اقلام را به صورت درصد محاسبه کنید و فراوانی تجمعی و درصد تجمعی را به دست آورید .

مرحله چهارم : نمودار پارتو را به صورت زیر رسم کنید :

الف ) محور عمودی سمت چپ نمودار برای نشان دادن اطلاعات اصلی جمع آوری شده مانند تعداد موارد ( فراوانی ) ، هزینه و غیره به کار می رود . درجه بندی این ستون بر حسب مجموع اطلاعات جمع آوری شده انجام می شود .

ب) محور افقی شامل عناوین مقوله ها ( موارد ) می باشد. این محور با توجه به تعداد مقوله ها ( شامل موارد اصلی و مقوله سایر ) به فاصله های مساوی تقسیم می شود و عناوین مربوط به موارد به ترتیب نزولی در زیر این محور ثبت می شود به طوری که مقوله سایر در انتهای سمت راست نمودار قرار می گیرد .

ج) محور عمودی سمت راست نمودار از نقطه انتهایی محور افقی ( مقوله سایر ) رسم شده و بر حسب درصد درجه بندی می شود. از این ستون برای تحلیل و تفسیر اطلاعات و نقش آنها در کل مقولات استفاده می شود .

د) نام مناسبی برای نمودار انتخاب کنید . دوره زمانی داده های مورد استفاده را ذکر کنید و منابع آنها را عنوان کنید .

مرحله پنجم : با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده ، ستونها و منحنی نمودار را رسم کنید . برای اینکار ابتدا اطلاعات ثبت شده را براساس مقولات مرتب شده در روی محور افقی و درجه بندی محور عمودی سمت چپ ، به صورت نمودار ستونی رسم کنید. طول ستونها نشان دهنده فراوانی مقوله مورد نظر می باشد. سپس براساس درصد تجمعی و با توجه به درجه بندی محور عمودی سمت راست منحنی مربوط به درصد اقلام را ترسیم کنید.

مرحله ششم : با توجه به نمودار رسم شده نقش هر کدام از اقلام را در کل عیوب و اشکالات شناسایی کرده ، مورد بررسی و تفسیر قرار دهید .

اصل پارتو و یا به عبارتی قاعده۲۰/۸۰ می تواند به عنوان یک یادآوری روزانه در خدمت ما باشد و به ما یادآور شود که ۸۰درصد زمان و انرژی خود را روی ۲۰درصد آنچه واقعا مهم است، متمرکز کنیم.

                             تنها هوشمندانه کار نکنیم،

            بلکه هوشمندانه بر روی چیزهای درست و مهم کار کنیم.

+ نوشته شده توسط بابکی در چهارشنبه بیست و نهم آبان 1387 و ساعت |